|
تربيت جنسي
فرزندان و ضرورت آن در اسلام
منبع:
پایگاه جامع اطلاع رسانی پزشکی ایران سلامت
سفارش مقاله از سایت تنظیم خانواده
www.tanzimekhanevadeh.ir
دكتر مهدي دوايي/ دكتر پريناز بنيسي
عضو هيائت علمي دانشگاه آزاد اسلامي
<لان يودب احدكم ولده خيرله من ان يتصدق بنصف صاع كل يوم> حضرت رسول (ص: ) اگر كسي
از شما آداب را به فرزندش بياموزد، بهتر است براي او، از اينكه هر روز از عمرش
مقداري صدقه بدهد.
از تربيت تعاريف بسيار مختلفي ارائه شده است كه عمده اين تعاريف كلي را ميتوان در
رابطه با تربيت جنسي كه يك جزء از تربيت به معني اعم آن است نيز صادق دانست. طبق
تعريفي كه بارتر از تربيت دارد ميتوان تربيت جنسي را فعاليت يا كوششي دانست كه در
آن افراد مسنتر جامعه انساني يا آنهائي كه بيشتر در رابطه با مسائل جنسي اطلاعات
و معلومات دارند، با افرادي كه كمتر يا اصلاً در اين رابطه رشدي ندارند، برخورد
ميكنند تا رشد بيشتري در آنها بوجود آورند و از اين راه به پيشرفت زندگي انساني از
نظر مسائل و برخوردهاي جنسي كمك كنند. طبق تعريفي كه برودي از تربيت دارد نيز
ميتوان گفت منظور از تربيت جنسي آناست كه راههاي يادگيري مسائل جنسي كنترل شود.
در اينجا يادآوري اين مطلب ضرورياست كه در كل تعاريف، منظور از تربيت جنسي، آموزش
آميزش جنسي نيست، بلكه همه مسائل و سوِالات و مباحثي كه مربوط به جنس و جنسيت
ميشود مطرح است.
بههمين جهت است كه تربيت جنسي يكي از مشكل ترين مسائل تربيتي است كه فقط بههنگام
بررسي جداگانه مسائل تربيتي مطرح ميشود. با اينكه تربيت جنسي يك جزء از كل مسائل
تربيتي است، اما بنا به اهميتي كه دارد، مستقلاً بايستي در مورد آن برنامهريزي و
دقت نظر شود و بهصورت كلي نميتوان با اين مسئله برخورد داشت.
تربيت جنسي بهطور خاص به معني تلاش براي كسب سلامت نسل خردسال و عفت و اخلاق و
روابط متقابل بهطرز صحيح است و يا شايد منظور از تربيت جنسي ياد دادن زيبائي
معاشرت دوستانه به كودكان و پاكي و عفت روابط آنهاست. بههرحال، تربيت جنسي مفهوم
وسيعتري از آموزش جنسي دربر دارد. تربيت نه تنها احساس جنسي را دربر دارد بلكه
داراي خصوصيات رشد شخصيت اجتماعي، اخلاقي و فرهنگي است.
تربيت جنسي از ديدگاه مكاتب
در جوامع و مكاتب مختلف، برخوردهاي مختلفي با مسائل جنسي ميشود. آداب و رسوم هر
اجتماع ميتواند نمايانگر رشد اخلاقي، اجتماعي و اعتقادات آن قوم و مكتب باشد،
مثلاً آداب و رسوم اجتماعات اوليه در زمينه روابط جنسي (مثلاً ازدواج دستهجمعي)
نشان دهنده سطح اعتقادي كم رشد آنهاست. يا اينكه در بعضي از قبايل آفريقائي و
آمريكاي جنوبي زنان از برهنگي خجالت نميكشند، اما اگر آنها را به هنگام غذا خوردن
بيابند و يا بدون تكهاي پارچه كه بر سرشان مياندازند، تماشا كنند بياندازه خجالت
ميكشند (كوچتكف، .)3631
به هر صورت نظرات و عقايد مختلفي در رابطه با جنس و جنسيت مطرح است. از سويي، گروهي
هستند كه منع بسيار قوي را ميپسندند و از مسئله جنسي با شرم ياد ميكنند. بعنوان
مثال، پيروان افكار ماني هر نوع آميزش جنسي را گناه ميدانستند، زيرا كه بشر را
طبيعتاً گناهكار ميدانستند و فكر ميكردند، بدين ترتيب، انسان دائماً گامهاي
تازهاي در خدمت اين گناهكاري مينهد. تولستوي و مهاتما گاندي نيز در اواخر عمر،
معتقد بودند هر نوع آميزش جنسي شرارتبار است، حتي درقالب ازدواج.
از سوي ديگر، در آغاز قرن بيستم، نظريهاي معروفيت و گسترش زيادي پيدا كرد، مبني بر
اينكه هر گونه روابط جنسي كاملاً امري شخصي است و اجتماع حق كنترل آن را ندارد. در
مكتب فرويد، بايد جلوي تمام تحريمهاي جنسي گرفته شده و آزادي جنسي در مدارس و
اجتماع مطرح باشد. پيروان او معتقدند كه منعها باعث عقدهسازي در جوامع ميشود و
همين عقدهها باعث نابساماني و جرم خواهد شد. پس در رابطه با تربيت جنسي، به تعداد
مكاتب ميتوان به انواع تربيت اشاره كرد و بعد از آن به انواع عقايد تربيتي در
رابطه با جنس و جنسيت رسيد.
تربيت از ديدگاه اسلام
براي اسلام، آموختن ادب از هر كاري مهم است. آنچنانكه حديثي از پيامبر اكرم به
روشني بيان ميدارد كه آموختن آداب از مرتبه بالايي برخوردار است.
ترديدي نيست كه اين آداب شامل آداب جنسي نيز هست، چرا كه اسلام در رابطه با مسائل
بسيار جزئي نيز آدابي را آموخته است. هنگاميكه اسلام براي مسافر، آدابي دارد و
هنگاميكه جهت عافيت و سلامت دعايي و ذكري نقل شده و براي هر دردي ازجمله گوش درد
و سر درد و ناراحتي وضع حمل كردن خانمها، ترتيبي و آدابي را قائل است، و ظريفتر
از اين مسائل، زمانيكه براي ايمني از سوختن و حتي رام شدن اسب سركش دستورالعملي
وجود دارد، چطور ممكن است شكي وجود داشته باشد، كه اسلام در رابطه با آداب جنسي روش
و تربيت خاصي را دنبال نكند.
بعضي مسائل جنسي را بزرگترين دام در راه انسان ناميدهاند و غريزه جنسي را
نافرمانبرترين غرايز در برابر عقل شمردهاند. آيا ممكن است اسلام توصيه و قوانين و
دستوراتي در اين رابطه نداشته باشد تا اين مهم از طريقي بهخوبي و درستي هدايت شود؟
آن هم درباره غريزه جنسي كه بسياري از مشكلات و مسايل تاريخي از بيتربيتي او حاصل
شده است و گرفتاريهاي امروزي به جهت نداشتن برنامهاي منظم براي اين غريزه بوجود
آمده است. آيا با همه اين اوصاف ميتوان تصور كرد اين مسئله مهم موجود در انسانها
از نظر اسلام دور مانده باشد و در اين رابطه ضرورت تربيت حس نشود؟
از سوي ديگر حضرت علي عليهالسلام فرمودهاند كه افراد بايستي دوش بدوش علم و معرفت
زمان خود پيش روند.
آگهي
لذا تربيت جنسي نيز بايستي با پيشرفت علم غنيتر شود و ضمن نگهداري از معيارهاي
اصلي اسلام، پيشرفتهاي جديد در اين علم نيز ملحوظ و در اين رابطه بكار گرفته شود.
اهميت تربيت جنسي در اسلام
در اسلام با توجه به آيات و روايات و احكام مختلف كه مستقيم و غيرمستقيم در رابطه
با مسائل جنسي و ارضاء و تعديل آن سخن به ميان رفته، ميتوان نتيجه گرفت كه تربيت
جنسي در اسلام از ضروريات است و نميتوان اجازه داد كه خودبهخود اين مسئله با مرور
زمان بر فرد، حل شود. آنجاييكه اسلام از نگهداري چشم براي تعديل ميل جنسي و از
ازدواج براي ارضاي جنسي صحبت ميكند، همه و همه نشان دهنده تاكيد بر تربيت جنسي، آن
هم بصورت مفصل و داراي جزئيات در اسلام است.
وجود احكامي چون احكام تخلي منجمله استبراء خود نشانگر ديد باز اسلام نسبت به مسائل
جنسي آن است و آنگاه كه صحبت از احكام جنابت ميشود، ازجمله اينكه به چه كسي جنب
گفته ميشود و شرايط مختلف اين حالت و نحوههاي مختلف برخورد با اين مسئله چگونه
است، خود تربيت جنسي است كه در اسلام مطرح است. چون تمامي مسائل اسلام به هم مربوط
است و نميتوان قسمتي از آن را عمل كرد و قسمتي ديگر را رها كرد، مسائل جنسي و
رعايت آداب آن نيز جنبههاي ديگري را نيز دربر ميگيرد. بعنوان مثال كسي كه بر او
از نظر جنسي غسل واجب ميشود، اگر بخواهد پول حمامي را ندهد و يا اينكه به هر صورت
آن آب غصبي باشد، آن غسل حرام است و اين چگونگي ارتباط احكام را بههم ميرساند و
دقت اسلام به جنبههاي مختلف انساني را گوشزد ميكند. همچنين است در مورد مسائل
زنان كه خود بحثي مفصل در احكام دارد و خواننده ميتواند با مراجعه به كتب احكام،
دقت اسلام را در جزء، جزء مسائل بخصوص مسائل جنسي متوجه شود.
اينكه اسلام مسائلي را بر جنب حرام كرده يا اعمالي را بر او مكروه ميداند، خود
نشانگر آموزش و تربيت جنسي است و اينكه انسان در اسلام در هيچ مورد و ازجمله مسائل
جنسي رها نيست. و از همه مهمتر، توصيههايي براي رابطه جنسي، نمود واضح تربيت جنسي
در اسلام است. اينكه در چه شرايطي رابطه نبايستي انجام گيرد و در كدام شرايط مكروه
است، و اعمال قبل و بعد از آن چگونه بايد باشد؛ يا هنگاميكه اسلام در مورد استمناء
دستورالعمل صادر ميكند و اين عمل را حرام ميداند، همه و همه توجه اين مكتب به
مسائل جنسي را ميرساند. در مقابل احكامي مانند احكام عقد دائم- عقد موقت و شرايط
هر كدام آنها و شرايطي كه ميتوان عقد را بهم زد، يا زناني كه ازدواج با آنها حرام
است و مسائل متفرقه زناشوئي، و از طرف ديگر طلاق و احكام آن كه بسيار مفصل و صريح
در آنها احكام جداگانه وجود دارد، نشانهاي ديگر از توجه اسلام و حتي اصرار اين
مكتب به تربيت جنسي و رعايت اصول اسلامي در اين زمينه است. پس آنچه كه ضرورت زندگي
سعادتمند است، اسلام فرموده است و بايستي اين اوامر به افراد بشر منتقل شود.
احاديثي كه در زمينه مسائل جنسي وجود دارد و رعايتهائي كه در اينگونه موارد بايستي
انجام شود خود نشانگر توجه اسلام به مسئله تربيت جنسي است كه در ذيل چند مورد اشاره
ميشود.
قال النبي (ص:) فرقوا بين اولادكم فيالمضاجع اذا بلغوا سبع سنين (علامه مجلسي،
)6731
بين بچههايتان در محلهاي خوابشان وقتيكه هفت ساله ميشوند، فرق بگذاريد.
حديث فوق دقيقاً تربيتي است كه در رابطه با مسائل جنسي انجام ميگيرد و عنايت اسلام
به اين مسئله است كه در چندين حديث ديگر هم اين موضوع تا‡كيد شده است، منجمله حديث
56 صفحه 89 جلد 401 بحار الانوار.
حضرت علي (ع:) اذا اراد احدكم ان ياتي اهله فلايعاجليها و الميكث يكن منها مثل الذي
يكون منه.
<هرگاه كسي از شما خواست كه با همسرش نزديكي كند، در معاشرت با او عجله نكند و صبر
نمايد تا از طرف همسرش همان حال و آمادگي لازم پديد آيد كه براي خودش پديد ميآيد.
> همچنين ايشان ميفرمايند، هنگاميكه كسي از شما خواست با همسرش آميزش كند، سخن
گفتن را اندك كند، زيرا سخن گفتن در آن حال بسا موجب گرفتاري شخص شود.
اهداف تربيت جنسي
اهداف تربيت جنسي بطور كلي جداي از اهداف تربيت به معني عام نيست. هدف اساسي تربيتي
مكتب اسلام پرستش خداي يگانه است (و ما خلقت الجن والانس الا ليعبدون) و عبادت و
پرستش خدا يعني خود را تسليم حق نمودن و از او اطاعت كردن. آنكه خدا را ميپرستد با
تمام وجود از او تبعيت ميكند و در مسير خداشناسي حركت ميكند و آنكه در برابر
خداوند حكيم و عادل و مهربان تسليم ميشود و بندگي او را ميپذيرد، عاليترين
انگيزههاي انساني را بر وجود خود حاكم ساخته است. تقوا و تزكيه، خدادوستي و
عدالتخواهي، ايثار و از خودگذشتگي براساس خداشناسي عاليترين هدفهايي هستند كه نه
تنها موجبات رشد و كمال انسان را در حيات فردي فراهم ميسازند، بلكه باعث رشد حيات
جمعي نيز ميشوند.
از سوي ديگر خداشناسي و پرستش خدا بنيان استواري است كه نه تنها حركت دائمي انسان
را به سوي كمال و رشد تضمين ميكند بلكه بصورتي اطمينانبخش جلوي انحرافات فرد و
جمع را نيز ميگيرد. بنابراين پرستش خدا يعني قدم در راه كمال گذاشتن، در مسير حق
حركت كردن و حركتي دائمي و مطمئن داشتن به سوي ابديت. حركتي كه تا بينهايت رشد فرد
و جمع را تضمين ميكند و نفي پليديها و تثبيت ارزشهاي حقيقي و اساسي را دربر
دارد. حركتي كه در آن عدالت و ايثار در مناسبات انساني به نحو كامل تحقق ميپذيرد و
بالاخره حركتي كه انسان را براي سعادت ابدي و ملاقات پروردگار آماده ميسازد.
تربيت جنسي نيز هدف ديگري را دنبال نميكند جز اينكه رشد فرد و جمع در جامعه اسلامي
را تضمين كند و زشتيها و پليديها را از فرد و جمع دور كند و مناسبات انساني به
نحو درست تحقق پذيرد. اين تربيت تلاش براي رسيدن انسان به سعادت در دنيا و آخرت را
دنبال ميكند. برخلاف آنكه بعضي هدف تربيت را اين دانستهاند كه فرد با محيط واقعي
خود سازگار شود (هلن دوج، .)5391 طبيعتاً يك محيط نادرست و گمراه طبق اين هدف
الگويي ميشود براي فرد كه خود را سازگار با آن محيط كند. با تربيت جنسي در چنين
محيطي، افراد سوق داده ميشوند به اينكه در رابطه با مسائل جنسي آزادي كامل داشته
باشند و نتيجتاً آزادي جنسي در موارد مختلف ماحصل اين طرز فكر ميشود. لكن هدف
تربيت جنسي در اسلام رسيدن انسان به سعادت و نيكبختي در امور جنسي است. لذاست كه
توجه كامل به كنترل غريزه جنسي را دارد.
اگر هدف تربيت جنسي براي مسئولان تعليم و تربيت روشن نباشد راه نيل به هدف هم
مسلماً آشكار نخواهد بود. آموختن معاشرت صحيح كودكان با يكديگر، از مهمترين اهداف
تربيت جنسي در سالهاي نوجواني است. اين كه نوجوانان به نسبت خود را شناخته باشند و
بتوانند با جنس مخالف بهترين و درستترين برخورد و معاشرت را داشته باشند.
دادن معلومات و اطلاعات جزئي از هدفهاي تربيت جنسي به شمار ميرود. نهميتوان با
بيتفاوتي با مسائل جنسي برخورد كرد و نهميتوان بچهها را صرفا به خدا سپرد و از
هرگونه راهنمائي و اطلاعات به آنان دادن پرهيز كرد. بايستي فرزندان به نحوي تربيت
شوند كه تنها در پرتو عشق واقعي بتوانند از زندگي جنسي لذت ببرند و لذت عشق و سعادت
خود را با تشكيل خانواده تحقق بخشند
حرف امروز سایت تنظیم خانواده :
کاش در دنیا سه چیز وجود
نداشت: دروغ . غرور . عشق !! انسان با غرور میتازد، با دروغ میبازد، با عشق میمیرد.
(دکتر علی شریعتی)
|